Nieuwsflash | 09/12/2019 | 5G infrastructuur voor de maatschappij van morgen ... reeds een stevige juridische basis?

5G infrastructuur voor de maatschappij van morgen ... reeds een stevige juridische basis?

WAT IS 5G
5G technologie is de opvolger van 3G en 4G technologie zoals we deze vandaag kennen en gebruiken voor telefonie, sms-en, mobiel internet en OTT-communicatie zoals Whatsapp, Skype etc. Belangrijk hierbij op te merken is dat 5G niet bestaat uit één technologie, maar bestaat uit verschillende technologieén die met elkaar gecombineerd worden, zoals de klassieke radiogolven (weliswaar op nieuwe radiofrequenties), gebruik van antennes met hogere capactiteit (MIMO), Edge computing (cloudcomputing), radiostructuur met hoger bereik (Small Cell), gericht versturen van signalen naar ontvangers (Beamforming), techniek voor radiotoegang (NOMA),... De 5G technologie zal in de startfase op onze bestaande telecominfrastructuur geïmplementeerd worden.

De combinatie van de voornoemde technologieën zorgt voor een grotere snelheid (20 GBits/sec) dan de hedendaagse mobiele en Wifi-netwerken, dit met een verlaagde latency of kortere reactietijd en stabielere communicatie tussen verschillende apparaten.
De snelheid en stabiliteit van het (transnationale – internationale) netwerk zal ervoor zorgen dat verschillende nieuwe toepassingen mogelijk worden, o.a. de zelfrijdende wagen, Iot (Internet of Things) smart cities, eHealth, energiemanagement, artificiële intelligentie, machine learning, ...

Het is duidelijk dat 5G de bouwsteen wordt voor de economie en maatschappij van morgen, waarbij natuurlijk een ruim juridisch kader hoort.

Problemen rond 5G

De implementatie van deze nieuwe technologie(ën) op grote schaal brengt een veelvoud aan uitdagingen met zich mee, dit van het radiospectrum, de infrastructuur tot cybersecurity en data protectie:

Veiling en herverdeling van het radiospectrum

Het Europees Parlement heeft, in het licht de Digital Single Market, de EU-lidstaten verplicht de nodige maatregelen te nemen om het vereiste radiospectrum nationaal beschikbaar te maken (vrijmaken, veiling, ...) en akkoorden met naburige lidstaten (voor België: Duitsland en Verenigd Koninkrijk) af te sluiten betreffende de grensoverschrijdende dekking van de 700 Mhz frequentie. Het 5G-radiospectrum zal tegen eind 2020 door de EU-lidstaten ter beschikking moeten worden gesteld.

5G infrastructuur

Essentieel voor het 5G-netwerk is de 5G infrastructuur en de investeringen die nodig zullen zijn om dit netwerk uit te rollen. De mobiele operatoren doen hiervoor beroep op gespecialiseerde bedrijven, die de nodige 5G-netwerkappartuur en software leveren, installeren en onderhouden.

De rol van de leveranciers zal stelselmatig vergroten, wat zal leiden tot een mogelijks grotere blootstelling aan kwetsbaarheden. Om hieraan te beantwoorden heeft de NIS Samenwerkingswerkgroep aan hand van een Europese 5G risicobeoordeling een veiligheidsrapport opgesteld, dat waarschuwt voor volgende risico’s:

  • De mogelijkheid dat de leverancier beïnvloed wordt door een zogenaamd derde land (niet EU) bv. een sterke link tussen de leverancier en de lidstaat, de wetgeving van de lidstaat waar de leverancier gevestigd is, de mogelijkheid van de lidstaat om de leverancier te dwingen, ...
  • De (on)mogelijkheid van de leverancier om de levering van de apparatuur, software en diensten te verzekeren of te garanderen.
  • De kwaliteit van de producten en het cyberbeveiligingsbeleid van de leverancier. Ten einde de veiligheid van de producten te verzekeren moet de leverancier zijn/haar leveranciers kunnen controleren.
  • De afhankelijkheid van individuele leveranciers.

Het gevaar bestaat erin, dat door beroep te doen op leveranciers met een “risicoprofiel” grootschalige beveiligingslekken ontstaan met spionage (lidstaten en bedrijven) tot gevolg, intellectuele eigendomsrechten worden geschonden, persoonsgegevens misbruikt kunnen worden, nationale veiligheidsproblemen opduiken, ...

Cybersecurity

Net als andere digitale infrastructuren zullen 5G-netwerken geconfronteerd worden met technische kwetsbaarheden en de gevolgen die deze naar de veiligheid en de integriteit van het netwerk met zich meebrengen.
Heel specifiek voor 5G, is er een verhoogd gevaar voor cyberaanvallen. Door de veelheid aan verbonden apparaten (denk maar aan IoT, zelfrijdende wagen, smart cities, ...) beschikken hackers over meer potentiële toegangspunten.

Gelet dat 5G-netwerken vooral software gebaseerd zijn, moet vanaf de softwareontwikkeling tot het doorvoeren van updates rekening gehouden worden met de mogelijkheid tot hacken of infecteren van het systeem/platform.
Om een maximale veiligheid te kunnen garanderen, moet worden ingezet op supply chain security.

Juridische oplossingen

Ten einde op voormelde gevaren te anticiperen heeft de Europese wetgever een regelgevend kader opgezet rond 5G Telecominfrastructuur, bescherming van persoonsgegevens, netwerk informatieveiligheid, cybersecurity en screeningsmogelijkheden voor buitenlandse investeringen.

Hieronder kan u een beknopt overzicht terugvinden:

  • De European Electronic Communications Code: Deze richtlijn legt de EU-lidstaten op om het 5G radiospectrum 3.4-3.8 en 26 Ghz tegen eind 2020 beschikbaar te stellen. Tevens worden de licenties voor gebruik van het radiospectrum verkort naar een minimumduurtijd van 20 jaar.
  • BEREC of Orgaan van Europese regelgevende instanties voor elektronisch communicatie, die als toezichthouder verantwoordelijk is voor het creëren van een cyberbeveiligingsbeleid en de invoering ervan in de EU-lidstaten.
  • De GDPR of de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG): Onder deze verordening worden overheden, instellingen en ondernemingen gehouden tot een duurzame verwerking van persoonsgegevens, het voorzien van adequate technische en organisatorische maatregelen om deze gegevens te beveiligen, de rechten en vrijheden van natuurlijke personen te respecteren. Een niet onbelangrijke insteek van deze wetgeving is dat de Europese regelgever de verwerkingsverantwoordelijken en verwerkers de verantwoordelijkheid oplegt om op verantwoorde manier met persoonsgegevens om te gaan.
  • De NIS wet of omzetting van de NIS-richtlijn naar Belgisch recht vertrekt vanuit het cyberbeveiligingsperspectief, dit door aanbieders van essentiële diensten (energie, transport, financiën en bankwezen, gezondheidszorg, drinkwater en digitale infrastructuren) en digitale dienstverleners (onlinemarktplaatsen, zoekmachines en cloudservices) te verplichten passende en organisatorische maatregelen te nemen ter beveiliging van hun netwerk, waaronder het verplicht aanstellen van een DPO en melden van beveiligingsincidenten aan de toegewezen nationale/sectoriële autoriteit CSIRT. Op heden is het CCB of Cybersecurity Center for Belgium als nationale autoriteit aangeduid.
  • Cyberbeveiligingsverordening zorgt voor een Europese aanpak om cyberaanvallen het hoofd te bieden door de invoering van een EU-cyberveiligheidscertificatie van producten, processen en diensten. Deze EU-certificatie zal door bedrijven kunnen worden aangevraagd. Let wel de mogelijkheid bestaat dat de Europese of nationale wetgever ondernemingen later of in bepaalde situaties zal verplichten deze certificatie aan te vragen.
  • De Europese verordening over screening van buitenlandse investeringen. De lidstaten kunnen buitenlandse investeringen screenen en geven de verkregen informatie door aan de Europese Commissie. Indien aan de hand van de verkregen informatie blijkt dat een buitenlandse investering de veiligheid (lees ook cybersecurity) van één of meerdere lidstaten of de belangen van de EU in het gedrang brengt, zal de Europese Commissie een advies uitbrengen en meedelen aan de andere EU-lidstaten dat zij een advies heeft uitgebracht.

Conclusie

Om een maximale beveiliging van de digitale infrastructuur en gegevens voor zoveel als mogelijk te verzekeren schakelt de Europese wetgever een versnelling hoger:

  • Door enerzijds een wettelijke verantwoordelijkheid bij overheden, instellingen en ondernemingen te leggen om de passende en adequate beveiligingsmaatregelen te nemen. Deze maatregelen zullen beoordeeld worden in de tijdsgeest van het snel veranderende digitale landschap.
  • En anderzijds door de EU-lidstaten te begeleiden, deadlines op te leggen om het radiospectrum vrij te maken, een grensoverschrijdende dekking te garanderen en de juridische middelen te geven om investeringen door te lichten en strenge beveiligingsnormen op te leggen.

Deze strategie zorgt voor een afdwingbare, duurzame wetgeving met blijvend karakter, zonder onderhevig te zijn aan technologische veranderingen. Indien u verdere informatie wenst te verkrijgen over ICT-contracten, Data Protection (GDPR & NIS) en intellectuele eigendom, aarzel niet om contact op te nemen met Mr. Maarten Verhaghe maarten.verhaghe@vdv-ilaw.com of gent@vdv-ilaw.com    

Maarten Verhaghe Maarten Verhaghe

Wenst u meer informatie?

Contacteer ons